7+ Cách phòng ngừa viêm âm đạo hiệu quả và an toàn

Cách phòng ngừa viêm âm đạo hiệu quả không nằm ở việc vệ sinh vùng kín quá nhiều mà chủ yếu là duy trì môi trường âm đạo khỏe mạnh, tránh các yếu tố gây kích ứng, quan hệ tình dục an toàn và thăm khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Không phải mọi trường hợp viêm âm đạo đều có thể phòng tránh, nhưng chị em có thể giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế tái phát bằng những thói quen phù hợp.

BS.CKI Thân Thị Tuyết Anh – chuyên khoa Sản Phụ khoa tại Đa khoa Quốc tế Việt Sing chia sẻ những cách phòng ngừa viêm âm đạo chị em nên biết.

1. Vì sao cần chủ động phòng ngừa viêm âm đạo?

Viêm âm đạo là tình trạng gây viêm hoặc kích ứng ở âm đạo, có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Viêm âm đạo do vi khuẩn (BV): xảy ra khi hệ vi sinh âm đạo mất cân bằng.
• Viêm âm đạo do nấm Candida: nấm Candida phát triển quá mức và gây ra các triệu chứng như ngứa, rát, khí hư bất thường.
• Trichomonas: do ký sinh trùng Trichomonas vaginalis gây ra và thuộc nhóm bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Viêm âm đạo không do nhiễm trùng: có thể liên quan đến kích ứng, dị ứng với sản phẩm vệ sinh hoặc thay đổi nội tiết tố.

Vì nguyên nhân rất đa dạng nên không có một biện pháp nào có thể phòng ngừa tất cả các dạng viêm âm đạo.

Tuy nhiên, vệ sinh đúng cách, tránh thụt rửa âm đạo, giữ vùng kín khô thoáng, quan hệ tình dục an toàn và điều trị đúng nguyên nhân khi mắc bệnh có thể giúp giảm nguy cơ viêm nhiễm và tái phát.

Theo BS.CKI Thân Thị Tuyết Anh, khi xuất hiện khí hư bất thường, ngứa, rát, mùi hôi hoặc đau khi quan hệ, chị em không nên tự xác định nguyên nhân và mua thuốc điều trị. Các triệu chứng tương tự có thể xuất hiện ở nhiều bệnh khác nhau và cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.

2. 7 cách phòng ngừa viêm âm đạo hiệu quả

Để chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản và phòng ngừa viêm âm đạo hiệu quả, chị em phụ nữ nên ghi nhớ và thực hiện những lưu ý quan trọng sau:

2.1. Vệ sinh vùng kín đúng cách, không thụt rửa âm đạo

Âm đạo có cơ chế tự làm sạch tự nhiên. Vì vậy, chị em không nên thụt rửa sâu bên trong âm đạo hoặc sử dụng vòi xịt đưa nước vào âm đạo để làm sạch.

Thay vào đó:

• Rửa nhẹ nhàng vùng âm hộ bằng nước sạch.
• Giữ vùng kín sạch và khô thoáng.
• Lau từ trước ra sau sau khi đi vệ sinh.
• Thay quần lót khi bị ẩm hoặc sau khi vận động ra nhiều mồ hôi.
• Trong kỳ kinh, thay băng vệ sinh phù hợp với lượng kinh và hướng dẫn sử dụng của sản phẩm.
• Không sử dụng xà phòng hoặc chất tẩy rửa mạnh cho vùng kín.

Không cần vệ sinh âm đạo càng nhiều càng tốt. Việc thụt rửa hoặc sử dụng hóa chất không phù hợp có thể làm thay đổi môi trường và hệ vi sinh tự nhiên của âm đạo.

2.2. Hạn chế dung dịch vệ sinh và sản phẩm có thể gây kích ứng

Không phải dung dịch vệ sinh nào cũng phù hợp với mọi người.

Nếu sử dụng sản phẩm vệ sinh bên ngoài, chị em nên ưu tiên sản phẩm dịu nhẹ, không có thành phần dễ gây kích ứng và không sử dụng sản phẩm để thụt rửa bên trong âm đạo.

Đặc biệt, nên hạn chế:

• Xà phòng có tính tẩy rửa mạnh.
• Nước hoa vùng kín.
• Xịt thơm vùng kín.
• Khăn lau có hương liệu nếu dễ gây kích ứng.
• Sản phẩm có thành phần khiến vùng kín bị khô, rát hoặc ngứa.

Lưu ý: Môi trường âm đạo khỏe mạnh vốn có tính acid nhẹ, nhưng điều này không có nghĩa chị em cần tự dùng sản phẩm để “điều chỉnh pH âm đạo”.

2.3. Giữ vùng kín khô thoáng

Môi trường ẩm ướt và bí bách có thể làm tăng cảm giác khó chịu và tạo điều kiện thuận lợi cho một số tác nhân phát triển.

Chị em nên:

• Ưu tiên quần lót sạch, vừa vặn và thoáng khí.
• Tránh mặc quần quá chật trong thời gian dài.
• Thay quần áo sau khi bơi hoặc tập thể dục nếu bị ẩm.
• Không mặc quần lót còn ẩm.
• Giặt và phơi quần áo ở nơi khô thoáng.

Không nhất thiết phải sử dụng một loại chất liệu. Quan trọng là quần áo sạch, khô, vừa vặn và không gây kích ứng.

2.4. Quan hệ tình dục an toàn để giảm nguy cơ nhiễm bệnh

Một số tình trạng gây viêm âm đạo có liên quan đến hoạt động tình dục, đặc biệt là các bệnh lây truyền qua đường tình dục như Trichomonas.

Để giảm nguy cơ:

• Sử dụng bao cao su đúng cách khi có nguy cơ STI.
• Hạn chế quan hệ với nhiều bạn tình.
• Trao đổi với bạn tình về nguy cơ bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Thăm khám và xét nghiệm khi có nguy cơ phơi nhiễm hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường.
• Không quan hệ tình dục khi đang có tổn thương, đau rát hoặc triệu chứng nghi ngờ nhiễm trùng mà chưa được đánh giá.

Viêm âm đạo không đồng nghĩa với bệnh lây truyền qua đường tình dục. Ví dụ, Candida không được xem là STI điển hình.

2.5. Chăm sóc sức khỏe và kiểm soát bệnh nền

Một lối sống lành mạnh giúp hỗ trợ sức khỏe tổng thể và khả năng chống lại nhiễm trùng.

Chị em nên:

• Ăn uống cân bằng, đa dạng thực phẩm.
• Bổ sung rau xanh, trái cây và các nhóm thực phẩm giàu dinh dưỡng.
• Uống đủ nước theo nhu cầu cơ thể.
• Ngủ đủ giấc.
• Vận động phù hợp.
• Hạn chế hút thuốc và sử dụng rượu bia quá mức.

Đặc biệt, nếu mắc đái tháo đường, việc kiểm soát đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ rất quan trọng vì đường huyết không được kiểm soát tốt có thể làm tăng nguy cơ một số nhiễm trùng, trong đó có nhiễm nấm Candida.

Có nên ăn sữa chua hoặc dùng probiotic để phòng viêm âm đạo?

Sữa chua và thực phẩm chứa probiotic có thể là một phần của chế độ ăn cân bằng. Tuy nhiên, không nên xem probiotic là phương pháp chắc chắn phòng ngừa hoặc điều trị viêm âm đạo.

Nếu đang có triệu chứng, chị em vẫn cần xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp thay vì chỉ thay đổi chế độ ăn.

2.6. Không tự ý dùng thuốc khi chưa xác định nguyên nhân

Ngứa, rát hoặc khí hư bất thường có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Ví dụ:

• Candida thường gây ngứa và khí hư trắng đặc/vón cục.
• BV thường liên quan đến khí hư bất thường và mùi tanh.
• Trichomonas có thể gây khí hư bất thường, kích ứng và liên quan đến STI.

Tuy nhiên, chỉ dựa vào màu sắc hoặc tính chất khí hư không thể xác định chính xác tác nhân gây bệnh.

Vì vậy, chị em không nên:

• Tự mua thuốc đặt phụ khoa.
• Tự dùng thuốc kháng sinh.
• Dùng lại đơn thuốc cũ.
• Dùng thuốc của người khác.
• Tự sử dụng các sản phẩm “tiêu viêm” không rõ thành phần.

Điều trị đúng nguyên nhân là một trong những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ bệnh kéo dài hoặc tái phát.

2.7. Thăm khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường

Khám phụ khoa không nhất thiết phải áp dụng một mốc thời gian giống nhau cho tất cả phụ nữ. Lịch kiểm tra phụ thuộc vào tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh, nguy cơ STI, thai kỳ và các khuyến nghị sàng lọc phù hợp.

Chị em nên đi khám khi xuất hiện:

• Khí hư thay đổi bất thường.
• Khí hư có mùi hôi hoặc tanh.
• Ngứa, rát vùng kín.
• Đau khi quan hệ.
• Đau hoặc nóng rát khi đi tiểu.
• Chảy máu âm đạo bất thường.
• Triệu chứng viêm âm đạo tái đi tái lại.
• Có nguy cơ mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Phụ nữ mang thai có triệu chứng viêm nhiễm vùng kín nên liên hệ bác sĩ Sản Phụ khoa để được đánh giá và hướng dẫn điều trị phù hợp, thay vì tự mua thuốc.

3. Viêm âm đạo có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp viêm âm đạo có thể được điều trị hiệu quả khi xác định đúng nguyên nhân. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào tác nhân và tình trạng cụ thể.

Cần phân biệt viêm âm đạo với các nhiễm trùng khác của đường sinh dục.

Một số tình trạng có thể gây biến chứng nếu không được điều trị

Một số STI như chlamydia và lậu nếu không được phát hiện và điều trị có thể dẫn đến viêm vùng chậu. Viêm vùng chậu có thể gây tổn thương vòi trứng và ảnh hưởng khả năng sinh sản.

Trong thai kỳ, một số tình trạng nhiễm trùng như BV hoặc Trichomonas có liên quan đến nguy cơ kết cục thai kỳ bất lợi. Tuy nhiên, không thể nói mọi trường hợp viêm âm đạo đều gây sinh non hoặc ảnh hưởng đến thai nhi.

Vì vậy, điều quan trọng nhất là xác định đúng tác nhân và điều trị phù hợp.

Viêm âm đạo có gây ung thư cổ tử cung không?

Không nên đồng nhất viêm âm đạo với ung thư cổ tử cung.

Ung thư cổ tử cung chủ yếu liên quan đến tình trạng nhiễm HPV nguy cơ cao kéo dài. Phòng ngừa HPV bằng vaccine và thực hiện sàng lọc ung thư cổ tử cung theo khuyến nghị là những biện pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe phụ nữ.

4. Cách giảm nguy cơ viêm âm đạo tái phát

Nếu đã từng bị viêm âm đạo, việc phòng tái phát cần dựa vào đúng nguyên nhân gây bệnh.

Chị em nên:

1. Hoàn thành phác đồ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.
2. Không tự ngừng thuốc ngay khi triệu chứng giảm.
3. Không tự đổi thuốc nếu bệnh chưa khỏi.
4. Tìm nguyên nhân nếu bệnh tái phát nhiều lần.
5. Hạn chế các sản phẩm gây kích ứng vùng kín.
6. Quan hệ tình dục an toàn.
7. Tái khám khi triệu chứng không cải thiện hoặc thường xuyên tái phát.

Đặc biệt, viêm âm đạo tái phát không phải lúc nào cũng do vệ sinh kém. Một số trường hợp có thể liên quan đến loại tác nhân gây bệnh, bệnh nền hoặc các yếu tố khác cần được bác sĩ đánh giá.

4. Khi nào nên đi khám bác sĩ ngay

Chị em nên chủ động thăm khám bác sĩ chuyên khoa Phụ sản khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường dưới đây:

• Triệu chứng viêm âm đạo kéo dài trên 1 tuần nhưng không thuyên giảm, dù đã vệ sinh và chăm sóc đúng cách.
• Khí hư thay đổi bất thường về màu sắc (vàng, xanh, xám), có mùi hôi tanh nặng hoặc kèm ngứa rát vùng kín.
• Cảm giác đau rát khi đi tiểu hoặc trong khi quan hệ tình dục.
• Xuất hiện sốt, đau bụng dưới, nghi ngờ viêm lan rộng đến vùng chậu.
• Phụ nữ mang thai có dấu hiệu viêm nhiễm âm đạo, bởi tình trạng này có thể ảnh hưởng đến thai nhi.

Cách phòng ngừa viêm âm đạo hiệu quả là chăm sóc vùng kín đúng cách nhưng không quá mức, tránh thụt rửa, hạn chế các sản phẩm gây kích ứng, giữ vùng kín khô thoáng, quan hệ tình dục an toàn và không tự ý sử dụng thuốc khi chưa xác định nguyên nhân.

Nếu xuất hiện khí hư bất thường, mùi hôi, ngứa rát, đau khi quan hệ hoặc triệu chứng tái phát, chị em nên chủ động thăm khám Sản Phụ khoa để được chẩn đoán và hướng dẫn điều trị phù hợp.

BS.CKI Thân Thị Tuyết Anh – chuyên khoa Sản Phụ khoa, Đa khoa Quốc tế Việt Sing có thể tư vấn và hướng dẫn thăm khám phù hợp với tình trạng cụ thể.

Hotline tư vấn: 0222 730 2022