Nguyên nhân viêm âm đạo: 5 tác nhân và yếu tố nguy cơ thường gặp

Nguyên nhân viêm âm đạo khá đa dạng, có thể liên quan đến nhiễm nấm Candida, mất cân bằng hệ vi sinh và viêm âm đạo do vi khuẩn, nhiễm Trichomonas hoặc các nguyên nhân không do nhiễm trùng như thay đổi nội tiết và kích ứng. Bên cạnh đó, việc sử dụng kháng sinh, thụt rửa âm đạo hoặc dùng sản phẩm vệ sinh gây kích ứng có thể làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề tại vùng kín.

Điều quan trọng là không phải mọi trường hợp ngứa, khí hư bất thường hay có mùi đều do cùng một nguyên nhân. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp bác sĩ lựa chọn hướng điều trị phù hợp và hạn chế tình trạng tái phát.

Thông tin y khoa: Nội dung nhằm cung cấp kiến thức sức khỏe tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

1. Viêm âm đạo là gì?

Viêm âm đạo là tình trạng viêm hoặc kích ứng tại âm đạo, có thể gây ra các biểu hiện như ngứa, rát, khí hư thay đổi, mùi bất thường hoặc khó chịu khi quan hệ.

Ở trạng thái bình thường, âm đạo có hệ vi sinh tương đối ổn định, trong đó Lactobacillus đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì môi trường âm đạo. Khi hệ sinh thái này thay đổi hoặc xuất hiện tác nhân gây bệnh, các triệu chứng có thể phát sinh.

Tuy nhiên, viêm âm đạo không chỉ có một nguyên nhân. Vì vậy, chỉ dựa vào triệu chứng như màu khí hư hoặc mức độ ngứa là chưa đủ để xác định chính xác loại viêm âm đạo.

2. Cảnh báo 5 nguyên nhân viêm âm đạo phổ biến

Là bệnh lý phụ khoa cực kỳ phổ biến hiện nay nên nguyên nhân viêm âm đạo được rất nhiều chị em quan tâm, tìm hiểu nhằm biết chính xác bệnh lý và nhanh chóng can thiệp điều trị. Vậy tại sao bị viêm âm đạo? Có 5 nguyên nhân gây bệnh chính như sau:

2.1 Do nhiễm nấm Candida

Nấm Candida là loại nấm men thường trú trên da và trong hệ tiêu hóa của con người. Loại nấm này vốn tồn tại sẵn trong âm đạo nhưng khi môi trường bị mất cân bằng (ẩm ướt, suy giảm miễn dịch, dùng kháng sinh lâu ngày), chúng sẽ phát triển mạnh.

Một trong những nguyên nhân viêm âm đạo do nấm là lạm dụng thuốc kháng sinh, khiến các lợi khuẩn âm đạo bị tiêu diệt, làm mất cân bằng hệ vi sinh vùng kín, tạo điều kiện thuận lợi cho nấm men phát triển. Ngoài ra, phụ nữ mang thai và người thường xuyên mặc quần bó sát, đồ lót không thoáng khí cũng dễ mắc bệnh hơn.

Dấu hiệu nhận biết:

• Khí hư bất thường màu trắng, đặc, vón cục như bã đậu.
• Mùi chua nhẹ hoặc hơi tanh.
• Ngứa ngáy, nóng rát vùng kín, nhất là khi quan hệ hoặc đi tiểu.

2.2 Nguyên nhân viêm âm đạo do vi khuẩn

Viêm âm đạo do vi khuẩn là một trong những nguyên nhân phổ biến gây khó chịu ở vùng kín, đặc biệt ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Tình trạng này xuất hiện khi hệ vi sinh âm đạo bị mất cân bằng pH. Cụ thể là giảm số lượng vi khuẩn có lợi Lactobacillus và tăng sinh quá mức các vi khuẩn kỵ khí gây bệnh như Gardnerella vaginalis, Prevotella, Porphyromonas, Bacteroides…

Biểu hiện lâm sàng

• Dịch tiết âm đạo (huyết trắng) nhiều, đồng nhất, màu trắng xám hoặc vàng nhạt, thường bám quanh thành âm đạo.
• Mùi hôi tanh khó chịu, đặc biệt rõ hơn sau khi quan hệ tình dục.
• Một số trường hợp có ngứa nhẹ hoặc rát vùng kín, nhưng gần 50% phụ nữ bị nhiễm khuẩn âm đạo không có triệu chứng rõ ràng.

2.3 Nguyên nhân viêm âm đạo do Trichomonas

Một nhóm nguyên nhân viêm âm đạo phổ biến khác đó là do Trichomonas vaginalis – một loại ký sinh trùng lây qua đường tình dục. Bệnh lây chủ yếu qua quan hệ tình dục trực tiếp, tuy nhiên cũng có thể lây gián tiếp khi tiếp xúc với môi trường có ký sinh trùng.

Viêm âm đạo do nhiễm Trichomonas thường gây ra triệu chứng khí hư rất đặc trưng, giúp dễ dàng nhận biết bệnh. Người bệnh thường thấy khí hư ra nhiều, loãng, có màu vàng xanh và kèm theo bọt nhỏ li ti.

Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể lây cho bạn tình và tăng nguy cơ mắc các bệnh lây qua đường tình dục khác.

2.4 Do thay đổi nội tiết tố

Sự thay đổi hormone trong cơ thể phụ nữ ở từng giai đoạn có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh vùng kín, tạo điều kiện cho nấm và vi khuẩn phát triển. Do đó, phụ nữ trong thời kỳ rụng trứng, mang thai, tiền mãn kinh hoặc đang sử dụng thuốc tránh thai thường có nguy cơ cao bị viêm âm đạo.

Ngoài ra, rối loạn chu kỳ kinh nguyệt khiến nồng độ estrogen và progesterone biến động, làm thay đổi độ pH và môi trường âm đạo, từ đó dễ dẫn đến tình trạng viêm nhiễm phụ khoa.

2.5 Sử dụng sản phẩm vệ sinh vùng kín không phù hợp

Việc sử dụng dung dịch vệ sinh có tính tẩy rửa mạnh hoặc không phù hợp có thể làm mất cân bằng độ pH tự nhiên của vùng kín, khiến hệ vi sinh bị rối loạn và tạo điều kiện thuận lợi cho nấm, vi khuẩn phát triển gây viêm nhiễm.

Bên cạnh đó, thói quen thụt rửa âm đạo sai cách hoặc không theo hướng dẫn của bác sĩ cũng có thể khiến vi khuẩn xâm nhập sâu hơn, gây viêm nhiễm lan rộng.

Ngoài ra, sử dụng quần lót quá chật, chất liệu không thấm hút mồ hôi, hoặc dùng giấy vệ sinh, băng vệ sinh, tampon, cốc nguyệt san không đảm bảo vệ sinh cũng là những yếu tố làm tăng nguy cơ viêm âm đạo.

3. Những yếu tố làm tăng nguy cơ viêm âm đạo

Bên cạnh nguyên nhân trực tiếp, một số yếu tố có thể làm tăng khả năng xuất hiện hoặc tái phát các vấn đề viêm nhiễm vùng kín.

3.1 Sử dụng kháng sinh không phù hợp

Kháng sinh có thể làm thay đổi hệ vi sinh bình thường. Trong một số trường hợp, điều này tạo điều kiện cho Candida phát triển quá mức.

Do đó, không nên tự ý sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định.

3.2 Thụt rửa sâu âm đạo

Âm đạo có cơ chế tự làm sạch và duy trì môi trường sinh lý riêng. Thụt rửa sâu hoặc sử dụng các sản phẩm làm sạch mạnh có thể làm thay đổi hệ vi sinh và gây kích ứng.

Vệ sinh vùng kín sạch sẽ không đồng nghĩa với việc phải thụt rửa sâu bên trong âm đạo.

3.3 Vùng kín thường xuyên ẩm bí

Mặc quần áo quá chật hoặc để vùng kín trong tình trạng ẩm ướt kéo dài có thể làm tăng cảm giác khó chịu và tạo môi trường thuận lợi cho một số vấn đề vùng kín.

Nên:

• Giữ vùng sinh dục khô thoáng.
• Thay quần áo ẩm ướt sớm.
• Ưu tiên đồ lót thoáng khí.
• Tránh mặc quần quá bó trong thời gian dài.

3.4 Thay đổi nội tiết

Thai kỳ, sau sinh, cho con bú, tiền mãn kinh và mãn kinh đều có thể đi kèm những thay đổi nội tiết ảnh hưởng đến môi trường âm đạo. Tùy từng trường hợp, thay đổi này có thể làm tăng nguy cơ một số tình trạng viêm, kích ứng hoặc khô âm đạo.

3.5 Một số yếu tố liên quan đến hoạt động tình dục

Một số tình trạng, đặc biệt là nhiễm Trichomonas, có liên quan trực tiếp đến quan hệ tình dục. Quan hệ tình dục không an toàn cũng làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục có thể gây triệu chứng tương tự viêm âm đạo.

Vì vậy, thực hành tình dục an toàn và thăm khám khi có nguy cơ phơi nhiễm là điều cần thiết.

4. Vì sao viêm âm đạo thường xuyên tái phát?

Viêm âm đạo tái phát có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, chẳng hạn:

• Chưa xác định đúng tác nhân gây bệnh.
• Điều trị chưa phù hợp với nguyên nhân.
• Tái nhiễm hoặc tiếp tục tiếp xúc với yếu tố nguy cơ.
• Hệ vi sinh âm đạo tiếp tục bị rối loạn.
• Một số bệnh lý hoặc yếu tố sức khỏe nền.
• Tự ý dùng thuốc hoặc ngừng điều trị không theo hướng dẫn.

Việc xác định đúng nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng vì viêm âm đạo do nấm, vi khuẩn, Trichomonas hay nguyên nhân không nhiễm trùng có thể cần hướng xử trí khác nhau.

Nếu tình trạng viêm âm đạo lặp lại nhiều lần, không nên liên tục đổi thuốc theo triệu chứng. Người bệnh nên được bác sĩ đánh giá để tìm nguyên nhân.

5. Khi phát hiện viêm âm đạo phải làm sao?

Khi phát hiện dấu hiệu viêm nhiễm, chị em nên thực hiện các biện pháp sau để cải thiện tình trạng và phòng ngừa biến chứng:

• Thay đổi thói quen sinh hoạt: Duy trì lối sống lành mạnh, vệ sinh vùng kín đúng cách, quan hệ tình dục an toàn và hạn chế thụt rửa âm đạo.
• Mặc trang phục thoáng mát: Ưu tiên đồ lót cotton, thoáng khí, tránh quần bó sát hoặc chất liệu không thấm hút để vùng kín luôn khô ráo.
• Tránh sử dụng sản phẩm gây kích ứng: Không nên dùng băng vệ sinh, tampon, dung dịch vệ sinh hay xà phòng có mùi thơm, cồn hoặc chất sát khuẩn mạnh – những sản phẩm này có thể làm mất cân bằng pH âm đạo.
• Đi khám sớm tại cơ sở y tế uy tín: Bác sĩ sẽ xác định nguyên nhân gây bệnh (nấm, vi khuẩn, ký sinh trùng, rối loạn nội tiết…) và chỉ định phác đồ phù hợp.
• Không tự ý dùng thuốc: Tránh việc tự mua thuốc đặt hoặc thuốc bôi khi chưa có chỉ định, vì có thể gây kháng thuốc hoặc làm bệnh nặng hơn.

Lời khuyên: Khi có dấu hiệu bất thường như khí hư ra nhiều, ngứa, rát, mùi hôi khó chịu, hãy đến ngay phòng khám phụ khoa uy tín để được thăm khám và điều trị kịp thời, bảo vệ sức khỏe của bản thân.

FAQ – Một số câu hỏi thường gặp

Viêm âm đạo do nấm và do vi khuẩn khác nhau như thế nào?

Viêm âm đạo do nấm Candida thường gây cảm giác ngứa rát, sưng đỏ vùng kín và ra khí hư trắng đặc, vón cục như bã đậu. Ngược lại, viêm âm đạo do vi khuẩn thường khiến khí hư có mùi hôi tanh, loãng, có màu xám hoặc vàng nhạt kèm cảm giác khó chịu.

Vì sao phụ nữ dễ bị viêm âm đạo sau khi quan hệ tình dục?

Nguyên nhân là do quan hệ tình dục không an toàn, vệ sinh vùng kín không đúng cách trước và sau khi quan hệ, hoặc có nhiều bạn tình. Những yếu tố này làm thay đổi độ pH và hệ vi sinh tự nhiên trong âm đạo, tạo điều kiện cho nấm và vi khuẩn gây viêm phát triển.

Dùng thuốc kháng sinh lâu dài có làm tăng nguy cơ viêm âm đạo không?

Có. Việc sử dụng kháng sinh kéo dài có thể tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi, khiến hệ vi sinh âm đạo mất cân bằng. Khi đó, nấm Candida và các vi khuẩn có hại dễ dàng phát triển quá mức, dẫn đến viêm âm đạo.

Trên đây là những thông tin về nguyên nhân viêm âm đạo và cách xử lý. Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này, biết cách nhận biết và chăm sóc sức khỏe phụ khoa đúng cách. Nếu bạn đang gặp các dấu hiệu nghi ngờ viêm âm đạo hoặc cần được thăm khám và điều trị chuyên sâu, liên hệ ngay với Đa khoa quốc tế Việt Sing hotline 0222 730 2022 để được đội ngũ bác sĩ sản phụ khoa hỗ trợ kịp thời.