Viêm âm đạo do nấm: Dấu hiệu nhận và cách điều trị hiệu quả

Viêm âm đạo do nấm, thường liên quan đến nấm Candida, là một trong những nguyên nhân phổ biến gây ngứa, rát và khó chịu vùng kín ở phụ nữ. Biểu hiện thường gặp gồm ngứa âm hộ, âm đạo đỏ rát và khí hư trắng đặc, có thể vón cục. Tuy nhiên, những triệu chứng này không đặc hiệu nên không nên tự chẩn đoán và mua thuốc điều trị.

Theo BS.CKI Đinh Thị Quỳnh Huế – chuyên khoa Sản Phụ khoa, Đa khoa Quốc tế Việt Sing, việc xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát nhiễm nấm và hạn chế tái phát.

1. Viêm âm đạo do nấm là gì?

Viêm âm đạo do nấm Candida hay nhiễm nấm Candida âm đạo là tình trạng nấm Candida phát triển quá mức và gây viêm, kích ứng ở âm hộ và âm đạo.

Candida albicans là loài thường gặp nhất. Loại nấm này có thể tồn tại trong cơ thể mà không gây bệnh. Khi một số điều kiện thuận lợi xuất hiện, Candida có thể phát triển quá mức và gây triệu chứng.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm nấm Candida gồm:

• Sử dụng kháng sinh, đặc biệt khi dùng không cần thiết hoặc kéo dài.
• Mang thai và thay đổi nội tiết tố.
• Đái tháo đường, đặc biệt khi kiểm soát đường huyết chưa tốt.
• Suy giảm miễn dịch.
• Sử dụng một số thuốc có ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.
• Tiền sử từng bị nhiễm nấm Candida.

Lưu ý: Viêm âm đạo do Candida không đồng nghĩa với vệ sinh vùng kín kém và cũng không được xem là một bệnh lây truyền qua đường tình dục điển hình.

2.  Dấu hiệu và triệu chứng viêm âm đạo do nấm 

Các triệu chứng có thể khác nhau giữa từng người. Những biểu hiện thường gặp gồm:

2.1. Ngứa vùng kín

Ngứa âm hộ và vùng cửa mình là một trong những triệu chứng thường gặp nhất. Mức độ ngứa có thể từ nhẹ đến dữ dội, đôi khi khiến người bệnh khó chịu khi sinh hoạt hoặc ngủ.

2.2. Âm hộ đỏ, sưng và nóng rát

Vùng âm hộ có thể:

• Đỏ.
• Sưng.
• Kích ứng.
• Nóng rát.
• Đau khi chạm vào.

Nếu gãi nhiều, da vùng kín có thể bị trầy xước và làm tăng cảm giác đau rát.

2.3. Khí hư trắng đặc hoặc vón cục

Khí hư do Candida thường có đặc điểm:

• Màu trắng.
• Đặc.
• Có thể vón cục hoặc giống bã đậu/sữa đông.
• Thường không có mùi rõ rệt.

Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng có khí hư điển hình.

2.4. Đau rát khi quan hệ

Tình trạng viêm và kích ứng niêm mạc có thể khiến người bệnh cảm thấy đau hoặc nóng rát trong và sau khi quan hệ tình dục.

2.5. Tiểu buốt hoặc nóng rát

Một số người có thể cảm thấy nóng rát khi đi tiểu, đặc biệt khi nước tiểu tiếp xúc với vùng âm hộ đang bị viêm.

Quan trọng: Ngứa và khí hư bất thường không đủ để khẳng định chắc chắn là nhiễm nấm Candida. Viêm âm đạo do vi khuẩn, Trichomonas và một số bệnh lý khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự.

⚠️ Lưu ý: Viêm âm đạo do nấm không gây mùi hôi tanh – đây là dấu hiệu giúp phân biệt với viêm do vi khuẩn.

3. Phân biệt viêm âm đạo do nấm với viêm âm đạo do vi khuẩn

Đây là hai tình trạng dễ bị nhầm lẫn.

Bảng trên chỉ mang tính định hướng. Triệu chứng có thể chồng lấp giữa các bệnh lý nên không nên tự mua thuốc chỉ dựa vào màu sắc hoặc mùi của khí hư.

4. Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây nấm âm đạo

Nếu đang ngứa, rát hoặc đau khi quan hệ, nên hạn chế quan hệ cho đến khi triệu chứng được đánh giá và cải thiện. Quan hệ khi niêm mạc đang viêm có thể làm tăng khó chịu.Ngoài ra còn một số nguyên nhân sau: 

• Sử dụng kháng sinh: Kháng sinh có thể làm thay đổi hệ vi khuẩn bình thường, từ đó tạo điều kiện cho Candida phát triển quá mức ở một số người. Vì vậy, không nên tự ý sử dụng kháng sinh khi chưa có chỉ định.
• Mang thai: Thay đổi nội tiết tố trong thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ nhiễm Candida ở một số phụ nữ. Phụ nữ mang thai có triệu chứng ngứa, rát hoặc khí hư bất thường nên được bác sĩ Sản Phụ khoa đánh giá trước khi sử dụng thuốc.
• Đái tháo đường: Đường huyết kiểm soát không tốt có thể làm tăng nguy cơ nhiễm nấm và khiến việc kiểm soát nhiễm trùng khó khăn hơn.
• Suy giảm miễn dịch: Một số bệnh lý hoặc thuốc làm suy giảm miễn dịch có thể khiến cơ thể dễ bị nhiễm Candida hơn.

5. Chẩn đoán viêm âm đạo do nấm bằng cách nào?

Để xác định chính xác viêm âm đạo do nấm bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng kết hợp với các xét nghiệm cận lâm sàng, bao gồm:

5.1 Khám vùng chậu

Bác sĩ tiến hành khám âm đạo – âm hộ bằng mỏ vịt để quan sát tình trạng niêm mạc, mức độ viêm đỏ, sưng nề và lượng khí hư. Ở người bị nhiễm nấm Candida, thường thấy dịch âm đạo đặc, trắng như bã đậu và bám dính vào thành âm đạo.

5.2 Đo pH âm đạo và soi tươi

• pH âm đạo thường 3.5 – 4.5, môi trường có độ acid nhẹ, dấu hiệu đặc trưng giúp phân biệt với các dạng viêm âm đạo 
• Khi soi tươi dịch âm đạo dưới kính hiển vi, đặc biệt khi sử dụng dung dịch KOH (kali hydroxit), có thể phát hiện tế bào nấm men, giả sợi hoặc sợi nấm đặc trưng của Candida.

5.3 Nuôi cấy nấm

Trong các trường hợp viêm âm đạo kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc điều trị không hiệu quả, bác sĩ sẽ chỉ định nuôi cấy dịch âm đạo để:

• Xác định chính xác loại nấm gây bệnh.
• Phát hiện tình trạng kháng thuốc hoặc các loài Candida không phải albicans như Candida glabrata.

5.4 Tiêu chí chẩn đoán viêm âm đạo do nấm 

• Khí hư đặc, trắng, vón cục, giống như sữa đông.
• pH âm đạo < 4,5.
• Có chồi nấm men, giả sợi hoặc sợi nấm Candida trên mẫu soi tươi.

Nếu triệu chứng lâm sàng rõ rệt (ngứa, nóng rát, tiết dịch trắng đặc) nhưng kết quả soi tươi âm tính, bác sĩ sẽ chỉ định cấy mẫu khí hư để khẳng định chẩn đoán.

Ngoài ra, hiện nay còn có một số bộ xét nghiệm nhanh chẩn đoán nhiễm nấm âm đạo được áp dụng tại các cơ sở y tế, giúp hỗ trợ phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

 

6. Điều trị viêm âm đạo do nấm như thế nào?

Viêm âm đạo do nấm được điều trị bằng thuốc chống nấm. Phương pháp cụ thể phụ thuộc vào mức độ bệnh, tình trạng tái phát, loài Candida và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

6.1. Candida không biến chứng

Bác sĩ có thể lựa chọn thuốc chống nấm tại chỗ hoặc thuốc đường uống trong những trường hợp phù hợp.

Một số hoạt chất chống nấm thường được sử dụng gồm:

• Clotrimazole.
• Miconazole.
• Một số thuốc chống nấm khác theo chỉ định.

Không nên tự mua thuốc chỉ dựa vào triệu chứng, vì ngứa và khí hư bất thường cũng có thể do BV, Trichomonas hoặc bệnh lý khác.

6.2. Candida tái phát

Theo hướng dẫn CDC, nhiễm Candida âm đạo tái phát được xem xét khi có từ 3 đợt có triệu chứng trở lên trong vòng dưới 1 năm.

Trong trường hợp này, bác sĩ có thể cần:

• Xác nhận lại chẩn đoán.
• Xác định loài Candida.
• Tìm yếu tố nguy cơ.
• Đánh giá khả năng đáp ứng thuốc.
• Xây dựng phác đồ điều trị và duy trì phù hợp.

Không nên tự kéo dài thuốc hoặc dùng lại đơn thuốc cũ.

6.3. Nếu đang mang thai thì sao?

Phụ nữ mang thai bị nghi ngờ nhiễm Candida không nên tự mua thuốc điều trị.

Việc lựa chọn thuốc cần căn cứ vào tuổi thai và tình trạng cụ thể. Một số thuốc chống nấm đường uống không được khuyến cáo sử dụng thường quy trong thai kỳ.

Do đó, mẹ bầu nên được bác sĩ Sản Phụ khoa hướng dẫn trước khi sử dụng thuốc.

7. Một số biện pháp phòng ngừa viêm âm đạo do nấm

Để hạn chế nguy cơ mắc nấm âm đạo, chị em nên chú trọng đến thói quen sinh hoạt và lựa chọn sản phẩm chăm sóc vùng kín phù hợp. Một số biện pháp giúp phòng ngừa hiệu quả bao gồm:

• Chọn đồ lót thoáng mát: Ưu tiên quần lót có đáy bằng vải cotton, thấm hút mồ hôi tốt và tránh mặc quần quá bó sát.
• Không thụt rửa âm đạo: Thụt rửa quá sâu có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh tự nhiên, loại bỏ lợi khuẩn và tạo điều kiện cho nấm phát triển.
• Sử dụng sản phẩm vệ sinh an toàn: Chọn xà phòng, dung dịch vệ sinh, băng vệ sinh và tampon có độ pH phù hợp, không chứa hương liệu gây kích ứng.
• Hạn chế tắm nước quá nóng: Nhiệt độ cao có thể làm khô và kích ứng niêm mạc âm đạo.
• Không tự ý dùng kháng sinh: Việc sử dụng kháng sinh không cần thiết (như khi bị cảm lạnh hoặc nhiễm virus) có thể phá vỡ cân bằng vi khuẩn có lợi trong âm đạo.
• Thay đồ ướt sớm: Sau khi bơi hoặc tập luyện, cần thay ngay quần áo ướt để tránh môi trường ẩm ướt kéo dài – điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển.

FAQs – Câu hỏi thường gặp

1. Viêm âm đạo do nấm có tự khỏi được không?

Viêm âm đạo do nấm rất hiếm khi tự khỏi vì nấm Candida dễ sinh sôi trong môi trường âm đạo. Nếu không điều trị, bệnh có thể kéo dài, tái phát nhiều lần và gây biến chứng. Do đó, chị em cần thăm khám và dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ để trị dứt điểm.

2. Viêm âm đạo do nấm có chữa khỏi dứt điểm được không?

Viêm âm đạo do nấm có thể chữa khỏi dứt điểm nếu được điều trị đúng phác đồ và kết hợp giữ vệ sinh vùng kín hợp lý. Tuy nhiên, bệnh dễ tái phát nếu chị em chủ quan hoặc không phòng ngừa tốt. Điều quan trọng là tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ và thay đổi thói quen sinh hoạt để ngăn ngừa nấm quay lại.

3. Bị viêm âm đạo do nấm nên kiêng gì?

Khi bị viêm âm đạo do nấm, chị em nên kiêng đồ ngọt, rượu bia, thực phẩm nhiều dầu mỡ vì dễ làm nấm phát triển mạnh hơn. Chú ý bổ sung các thực phẩm giàu lợi khuẩn hàng ngày như sữa chua, rau xanh, hoa quả tươi,… để tăng sức đề kháng.

Hy vọng những thông tin chia sẻ về tình trạng viêm âm đạo do nấm trên đã giúp chị em hiểu hơn về bệnh lý này và chủ động phòng ngừa bệnh. Nếu có thắc mắc cần hỗ trợ giải đáp, hãy liên hệ ngay đến hotline 0222 730 2022 để được tư vấn cụ thể, chính xác.