Viêm nhiễm phụ khoa sau sinh: 5 Nguyên nhân và cách khắc phục

Viêm nhiễm phụ khoa sau sinh có thể biểu hiện bằng ngứa rát vùng kín, khí hư hoặc sản dịch có mùi bất thường, đau khi tiểu, đau vùng kín… Trong một số trường hợp, các triệu chứng sau sinh lại liên quan đến nhiễm trùng tử cung, tầng sinh môn hoặc vết mổ, cần được thăm khám và điều trị sớm.

Vậy viêm nhiễm phụ khoa sau sinh do đâu, dấu hiệu nào cần lưu ý, sản dịch thế nào là bình thường và khi nào mẹ cần đi khám? Bài viết dưới đây cung cấp những thông tin cần biết để mẹ chủ động chăm sóc sức khỏe sau sinh.

Lưu ý: Các triệu chứng vùng kín sau sinh có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Không nên tự chẩn đoán hoặc tự mua thuốc điều trị khi chưa xác định nguyên nhân, đặc biệt nếu mẹ đang cho con bú.

1. Viêm nhiễm phụ khoa sau sinh là gì?

Sau sinh, cơ thể người mẹ trải qua nhiều thay đổi về nội tiết, cơ quan sinh dục và quá trình hồi phục sau cuộc sinh. Trong giai đoạn này có thể xuất hiện các tình trạng như viêm âm đạo, viêm âm hộ, viêm cổ tử cung hoặc nhiễm trùng hậu sản, trong đó có nhiễm trùng niêm mạc tử cung.

Các tình trạng này không hoàn toàn giống nhau và nguyên nhân, biểu hiện cũng như cách điều trị có thể khác nhau.

Đặc biệt, viêm nội mạc tử cung sau sinh là một dạng nhiễm trùng hậu sản thường liên quan đến vi khuẩn đi từ đường sinh dục dưới lên tử cung. Bệnh có thể gây đau vùng bụng dưới, tử cung đau khi thăm khám, sốt, mệt mỏi và sản dịch có mùi hôi.

Vì vậy, khi xuất hiện triệu chứng bất thường sau sinh, mẹ không nên chỉ xem đó là “viêm phụ khoa thông thường”.

2. Nguyên nhân gây viêm nhiễm phụ khoa sau sinh là gì?

Viêm nhiễm phụ khoa sau sinh là tình trạng các cơ quan sinh dục của phụ nữ – như âm đạo, cổ tử cung hoặc thậm chí là tử cung – bị vi khuẩn, nấm hoặc ký sinh trùng tấn công gây viêm nhiễm sau khi sinh con. Đây là giai đoạn mà cơ thể người mẹ, đặc biệt là vùng kín, trở nên rất nhạy cảm và dễ tổn thương do những thay đổi mạnh mẽ về nội tiết tố, sức đề kháng và cấu trúc cơ quan sinh dục.  Dưới đây là những nguyên nhân chính dẫn đến viêm phụ khoa sau khi sinh:

Sự thay đổi nội tiết tố đột ngột

Sau khi sinh, nồng độ estrogen và progesterone giảm đột ngột, làm mất cân bằng môi trường âm đạo. Khi đó, nấm men và vi khuẩn có hại dễ phát triển mạnh, dẫn đến viêm nhiễm phụ khoa.

Vệ sinh vùng kín chưa đúng cách

Nhiều mẹ sau sinh thường quá bận rộn chăm con, không chú trọng vệ sinh đúng cách. Việc thụt rửa sâu, dùng hóa chất mạnh hoặc băng vệ sinh lâu có thể phá vỡ cân bằng vi khuẩn tự nhiên trong âm đạo, dẫn đến viêm phụ khoa.

Tử cung giãn rộng, vùng kín ẩm ướt

Sau khi sinh con, tử cung và âm đạo bị giãn nở đáng kể, đồng thời tiết ra nhiều dịch sản. Vùng kín luôn trong tình trạng ẩm ướt, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, nấm và tạp khuẩn phát triển mạnh, gây viêm nhiễm.

Quan hệ tình dục quá sớm

Việc quan hệ tình dục khi cơ thể chưa hồi phục hoàn toàn khiến các vết thương ở âm đạo, cổ tử cung bị tổn thương nặng hơn. Sự ma sát trong lúc quan hệ còn làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn, gây viêm nhiễm nghiêm trọng hơn.

Ảnh hưởng từ các bệnh lý khác

Một số mẹ bị nấm, vi khuẩn gây bệnh từ trước khi mang thai nhưng không điều trị, sau sinh dễ bùng phát. Ngoài ra, tiểu đường, suy giảm miễn dịch cũng làm tình trạng viêm phụ khoa nặng hơn.

Nguyên nhân gây viêm nhiễm phụ khoa sau sinh là gì?

3. Dấu hiệu sau sinh bị viêm phụ khoa cần chú ý

Tùy nguyên nhân, biểu hiện có thể khác nhau. Một số dấu hiệu mẹ nên theo dõi gồm:

• Ngứa hoặc rát vùng kín: Có thể gặp trong một số tình trạng viêm âm đạo, nhiễm nấm hoặc kích ứng.
• Khí hư thay đổi: Khí hư tăng bất thường, đổi màu, thay đổi kết cấu hoặc có mùi khó chịu có thể là dấu hiệu nhiễm trùng.
• Sản dịch có mùi hôi bất thường: Đặc biệt khi đi kèm sốt hoặc đau bụng dưới.
• Đau vùng bụng dưới hoặc vùng chậu: Có thể là dấu hiệu cần đánh giá, nhất là khi đau tăng dần.
• Đau hoặc nóng rát khi tiểu: Có thể liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc vấn đề khác, không nên tự quy kết là viêm phụ khoa.
• Đau, sưng hoặc chảy dịch tại tầng sinh môn: Cần lưu ý nếu triệu chứng tăng thay vì giảm dần.
• Sốt, rét run, mệt mỏi: Có thể là dấu hiệu nhiễm trùng hậu sản và cần được kiểm tra.

Nhiễm trùng tử cung sau sinh thường có thể gây đau vùng bụng dưới, tử cung đau, sốt, mệt mỏi và sản dịch có mùi hôi.

Dấu hiệu sau sinh bị viêm phụ khoa cần chú ý

4. Sản dịch sau sinh thế nào là bình thường?

Đây là vấn đề nhiều mẹ dễ nhầm lẫn với viêm nhiễm phụ khoa.

Sản dịch (lochia) là hiện tượng sinh lý thường gặp sau sinh, do máu, dịch và mô từ tử cung được đào thải trong quá trình tử cung hồi phục.

Thông thường:

• Những ngày đầu, sản dịch có màu đỏ và có thể giống máu kinh.
• Sau đó chuyển dần sang màu nâu hoặc hồng nhạt.
• Về sau có thể chuyển sang vàng nhạt hoặc trắng vàng và giảm dần.
• Sản dịch có thể kéo dài trong vài tuần sau sinh và thường giảm dần theo thời gian.

Vì vậy, có sản dịch sau sinh không đồng nghĩa với bị viêm phụ khoa.

Khi nào sản dịch có thể là dấu hiệu bất thường?

Mẹ nên liên hệ cơ sở y tế nếu sản dịch:

• Có mùi hôi hoặc mùi bất thường rõ rệt;
• Ra nhiều hơn thay vì giảm dần;
• Kèm sốt trên 38°C;
• Kèm đau bụng dưới tăng dần;
• Kèm cảm giác mệt lả hoặc rét run;
• Chảy máu nhiều bất thường hoặc xuất hiện các cục máu lớn.

Mùi hôi của sản dịch, sốt và đau bụng dưới là những dấu hiệu cần lưu ý vì có thể liên quan đến nhiễm trùng sau sinh.

5. Phân biệt sản dịch bình thường và dấu hiệu nhiễm trùng

Không nên chỉ dựa vào màu hoặc lượng dịch để tự chẩn đoán. Nếu có nhiều dấu hiệu bất thường cùng lúc, mẹ nên đi khám.

Phân loại viêm phụ khoa sau sinh thường và sinh mổ

10. Cách phòng ngừa viêm nhiễm phụ khoa sau sinh

Một số biện pháp có thể giúp hạn chế kích ứng và giảm nguy cơ nhiễm trùng:

• Giữ vùng kín sạch và khô thoáng.
• Thay băng vệ sinh thường xuyên trong thời gian có sản dịch.
• Không thụt rửa âm đạo.
• Không sử dụng xà phòng, dung dịch có mùi thơm hoặc sản phẩm dễ gây kích ứng.
• Giữ vệ sinh tay trước và sau khi chăm sóc vùng kín.
• Chăm sóc đúng hướng dẫn đối với vết khâu tầng sinh môn hoặc vết mổ.
• Nghỉ ngơi và ăn uống đầy đủ để hỗ trợ quá trình hồi phục.
• Tuân thủ lịch tái khám sau sinh.
• Không quan hệ tình dục khi cơ thể chưa hồi phục hoặc khi bác sĩ khuyến cáo cần kiêng.
• Khi xuất hiện triệu chứng bất thường, nên đi khám thay vì tự điều trị kéo dài.

Cách phòng ngừa viêm nhiễm phụ khoa sau sinh

11. Khi nào mẹ sau sinh cần đi khám ngay?

Mẹ nên liên hệ bác sĩ hoặc cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện:

• Sốt từ 38°C trở lên;
• sản dịch có mùi hôi rõ;
• đau bụng dưới hoặc vùng chậu tăng dần;
• rét run, mệt nhiều;
• đau hoặc chảy dịch tại vết mổ;
• vùng tầng sinh môn ngày càng sưng, đỏ, đau;
• đau hoặc buốt khi tiểu kéo dài;
• khí hư thay đổi rõ về màu, mùi hoặc tính chất.

ACOG cũng khuyến cáo liên hệ bác sĩ khi có sốt trên 38°C, sản dịch có mùi hôi, đau hoặc dịch bất thường tại vết mổ/tầng sinh môn và một số dấu hiệu hậu sản khác.

Cách chữa viêm phụ khoa sau sinh hiệu quả và an toàn

Viêm nhiễm phụ khoa sau sinh là tình trạng thường gặp ở nhiều mẹ bỉm, tuy nhiên hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu chị em biết cách chăm sóc vùng kín đúng cách. Việc giữ vệ sinh vùng kín sạch sẽ, chăm sóc cơ thể khoa học và sử dụng sản phẩm chuyên dụng như dung dịch vệ sinh phụ nữ. Nếu cần sự hỗ trợ, giải đáp từ các chuyên gia y tế, chị em có thể liên hệ 0222.730.2022.