7 Dấu hiệu tai biến ở người trẻ cảnh báo sớm không thể bỏ qua

Dấu hiệu tai biến ở người trẻ thường rất mờ nhạt như tê tay thoáng qua, nói vấp nhẹ, mờ mắt vài giây hoặc mất thăng bằng đột ngột. Vì dễ nhầm với stress, thiếu ngủ hay quá tải công việc, nhiều người chủ quan bỏ qua, dẫn đến nhập viện muộn và để lại di chứng nặng nề. Bác sĩ chuyên khoa – Phòng khám Đa khoa quốc tế Việt Sing, chia sẻ dấu hiệu tai biến dựa trên hướng dẫn của Bộ Y tế Việt Nam và Hiệp hội Đột quỵ Hoa Kỳ (AHA).

Tai biến ở người trẻ – Thực trạng báo động mà ít ai ngờ tới

Tai biến hay đột quỵ từ lâu bị gắn với “bệnh của người già”. Nhưng thực tế vài năm trở lại đây cho thấy điều hoàn toàn ngược lại: người trẻ (18-40 tuổi) đang chiếm tỷ lệ ngày càng cao trong số ca tai biến nhập viện.
Áp lực công việc, căng thẳng tâm lý, sinh hoạt thất thường và bệnh lý tiềm ẩn tạo ra “quả bom nổ chậm” mà nhiều người trẻ không hề hay biết.

Nhiều trường hợp chỉ mới 25-35 tuổi nhưng đã bị đột quỵ lần đầu, thậm chí có người không thể trở lại cuộc sống bình thường do di chứng nặng. Điều đáng nói là hầu hết đều bỏ qua dấu hiệu báo trước của cơ thể – những cảnh báo tưởng chừng vô hại nhưng lại cực kỳ nguy hiểm.

Nhận diện 7 dấu hiệu tai biến ở người trẻ thường bị hiểu lầm

Các dấu hiệu tai biến ở người trẻ nhìn chung không khác nhiều so với người lớn tuổi, tuy nhiên thường khởi phát âm thầm, không điển hình, khiến người bệnh dễ chủ quan và bỏ lỡ thời gian vàng cấp cứu. Dưới đây là những biểu hiện quan trọng không nên xem nhẹ:

Đau đầu dữ dội, bất thường

Cơn đau đầu do tai biến thường xuất hiện đột ngột, mức độ dữ dội, khác hẳn các cơn đau đầu thông thường. Cơn đau có thể không đáp ứng với thuốc giảm đau, kèm theo buồn nôn hoặc nôn do tăng áp lực nội sọ hoặc thiếu máu não cục bộ.

Lưu ý: Đau đầu không phải lúc nào cũng xuất hiện. Nhiều trường hợp tai biến ở người trẻ không có triệu chứng nhức đầu, vì vậy không nên loại trừ nguy cơ chỉ vì không đau đầu.

Hoa mắt, chóng mặt, ù tai, mất thăng bằng

Khi vùng tiểu não hoặc hệ thống tiền đình bị thiếu oxy, người bệnh có thể cảm thấy chóng mặt quay cuồng, hoa mắt, ù tai, khó giữ thăng bằng. Một số trường hợp đi đứng loạng choạng, dễ té ngã, đặc biệt khi thay đổi tư thế đột ngột.

Đây là dấu hiệu tai biến ở người trẻ khá thường gặp, nhưng rất dễ bị nhầm với rối loạn tiền đình hoặc tụt huyết áp.

Khó nói, nói lắp, thay đổi giọng nói

Đây là dấu hiệu cảnh báo rất nguy hiểm. Nguyên nhân do tổn thương vùng não phụ trách ngôn ngữ (vùng Broca, Wernicke) hoặc các dây thần kinh chi phối cơ nói.

Người bệnh có thể:

• Nói chậm, nói lắp, dính chữ
• Nói ngọng, khó phát âm
• Không lặp lại được câu đơn giản
• Méo miệng khi nói

Khuôn mặt méo, xệ một bên

Dấu hiệu này xảy ra khi các cơ mặt bị yếu liệt do tổn thương não. Biểu hiện rõ nhất là:

• Một bên mặt xệ xuống
• Cười hoặc nhăn mặt không đều
• Mí mắt bên yếu khó khép kín hoàn toàn

Đây là dấu hiệu tai biến điển hình và dễ nhận biết nhất ở người trẻ.

Tê yếu hoặc liệt một bên cơ thể

Tai biến thường gây tê bì, yếu hoặc mất cảm giác ở một bên tay, chân hoặc nửa người. Người bệnh có thể:

• Không nâng được cả hai tay cùng lúc
• Tay yếu, khó cầm nắm đồ vật
• Chân yếu, đi lại khó khăn

Đây là dấu hiệu cho thấy đường dẫn truyền thần kinh vận động đã bị tổn thương.

Rối loạn thị giác

Người trẻ bị tai biến có thể gặp các biểu hiện về mắt như:

• Nhìn mờ đột ngột một hoặc hai mắt
• Nhìn đôi (một vật thành hai hình)
• Mất thị lực tạm thời
• Thấy đốm đen, vệt sáng hoặc hình ảnh bất thường

Những rối loạn này thường xảy ra đột ngột và không đau, nên rất dễ bị bỏ qua.

Rối loạn ý thức

Tai biến mạch máu não ở người trẻ có thể gây:

• Lơ mơ, giảm tỉnh táo
• Mất định hướng thời gian, không gian
• Không nhận biết người xung quanh

Ngoài ra, có thể kèm theo:

• Tiểu tiện không tự chủ
• Ngủ gà, khó đánh thức
• Suy giảm trí nhớ ngắn hạn
• Co giật hoặc hôn mê

Run tay chân, đi đứng không vững

Run tay chân thường được nghĩ đến các bệnh lý thần kinh mạn tính, nhưng nếu xuất hiện đột ngột và đi kèm các triệu chứng khác, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo đột quỵ.

Biểu hiện thường gặp:

• Tay hoặc chân run không kiểm soát
• Khó giữ thăng bằng
• Dáng đi loạng choạng, không vững

Nguyên nhân gây tai biến ở người trẻ – Những yếu tố nguy cơ cần lưu ý

Những năm gần đây, tai biến mạch máu não ở người trẻ có xu hướng gia tăng, chiếm khoảng 5–10% tổng số ca tại Việt Nam. Điều đáng lo ngại là bệnh thường khởi phát âm thầm, triệu chứng không rõ ràng hoặc bị nhầm với mệt mỏi, stress, khiến nhiều người bỏ lỡ thời gian vàng điều trị.

Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến gây tai biến ở người trẻ:

Nguyên nhân	Cơ chế gây tai biến	Mức độ nguy hiểm
Dị dạng mạch máu não	Mạch máu phát triển bất thường, dễ vỡ hoặc tắc đột ngột.	Rất cao
Rối loạn mỡ máu	Gây xơ vữa động mạch, hình thành cục máu đông.	Cao
Tăng huyết áp	Làm tổn thương thành mạch, tăng nguy cơ vỡ mạch não.	Rất cao
Đái tháo đường	Tổn thương nội mạc mạch máu, rối loạn tuần hoàn não.	Cao
Lối sống không lành mạnh	Stress, thức khuya, rượu bia, thuốc lá gây co mạch, tăng đông máu.	Trung bình – cao
Lạm dụng thuốc tránh thai	Tăng đông máu, thiếu máu não cục bộ.	Trung bình – cao
Rối loạn nhịp tim	Hình thành cục máu đông theo dòng máu lên não.	Cao
Ít vận động, béo phì	Tăng mỡ máu, rối loạn huyết áp.	Trung bình

Khuyến cáo: Phần lớn nguyên nhân tai biến ở người trẻ liên quan đến lối sống và bệnh lý nền có thể kiểm soát. Duy trì sinh hoạt khoa học, kiểm soát huyết áp – mỡ máu – đường huyết và khám sức khỏe định kỳ là giải pháp hiệu quả để phòng ngừa tai biến sớm.

Xử lý kịp thời khi có dấu hiệu tai biến 

Tai biến mạch máu não ở người trẻ thường xảy ra bất ngờ, với những dấu hiệu ban đầu như tê tay, méo miệng hay đau đầu thoáng qua dễ bị bỏ qua. Mỗi phút chậm trễ có thể khiến hàng triệu tế bào não bị tổn thương, dẫn đến di chứng nặng hoặc nguy hiểm tính mạng. Việc nhận biết sớm và thực hiện các biện pháp đúng ngay lập tức là yếu tố sống còn.

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết về những việc nên làm và tuyệt đối không nên làm khi nghi ngờ tai biến.

 Việc cần làm ngay:

• Gọi cấp cứu hoặc đưa đến bệnh viện gần nhất
• Giữ đường thở thông thoáng
• Để người bệnh nằm nghiêng để tránh sặc
• Giữ bình tĩnh, theo dõi nhịp thở

Tuyệt đối không làm:

• Không cạo gió, xoa dầu
• Không bấm huyệt
• Không tự cho uống thuốc hạ huyết áp
• Không để người bệnh tự di chuyển

Tầm soát nguy cơ tai biến – Khi nào người trẻ nên chủ động kiểm tra?

Ngay cả khi bạn còn trẻ, việc chủ quan với sức khỏe tim mạch và mạch máu não có thể dẫn đến những hậu quả không lường trước. Tầm soát sớm là cách hiệu quả nhất để phát hiện các nguy cơ tiềm ẩn, phòng ngừa đột quỵ và bảo vệ não bộ trước khi những dấu hiệu tai biến thực sự xuất hiện. Đây không chỉ là việc dành cho người có triệu chứng, mà còn là chiến lược phòng ngừa chủ động cho tất cả những ai có yếu tố rủi ro.

Những ai nên đi tầm soát sớm?

Tầm soát nguy cơ tai biến đặc biệt quan trọng với những người trẻ có các yếu tố nguy cơ cao. Bao gồm:

• Người bị tăng huyết áp, mỡ máu cao, hoặc tiền sử rối loạn nhịp tim.
• Người thường xuyên căng thẳng, làm việc quá sức, thức khuya kéo dài.
• Người hút thuốc lá, uống rượu bia nhiều, hoặc lối sống ít vận động.
• Phụ nữ đang dùng thuốc tránh thai lâu dài hoặc có các yếu tố nội tiết thay đổi.
• Người có gia đình từng có tiền sử đột quỵ hoặc tai biến mạch máu não.

Việc khám định kỳ 6–12 tháng/lần không chỉ giúp bạn phát hiện sớm, mà còn là cơ hội điều chỉnh lối sống, phòng ngừa các biến chứng nặng, bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Phòng ngừa và hành động khi nghi ngờ tai biến lần 2

Sau lần tai biến đầu tiên, nhiều người nghĩ rằng chỉ cần uống thuốc đầy đủ là mọi nguy cơ sẽ tự biến mất. Nhưng thực tế, não bộ sau tổn thương rất “nhạy cảm”, chỉ một sai sót nhỏ trong sinh hoạt cũng có thể kích hoạt tái phát. Điều đáng sợ là tai biến lần 2 thường diễn ra nhanh, nặng và âm thầm hơn, khiến người bệnh không kịp trở tay. 

Chính vì vậy, việc chủ động phòng ngừa và biết cách ứng phó ngay từ giây phút đầu tiên có thể quyết định khả năng sống còn và mức độ hồi phục sau này.

Để bảo vệ bản thân, người bệnh và gia đình cần ghi nhớ:

• Kiểm soát bệnh nền triệt để: Theo dõi huyết áp – đường huyết – mỡ máu thường xuyên, không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi phác đồ.
• Duy trì lối sống lành mạnh: Tăng rau xanh – ngũ cốc nguyên hạt; giảm muối, mỡ, rượu bia; tuyệt đối tránh thuốc lá; tập luyện nhẹ nhàng hằng ngày.
• Khám sức khỏe định kỳ: Ưu tiên tầm soát tim mạch, hình ảnh mạch máu não, siêu âm động mạch cảnh để phát hiện nguy cơ sớm.
• Hành động ngay khi nghi ngờ: Chỉ cần xuất hiện một dấu hiệu của tai biến – choáng váng, méo miệng, nói khó, tê yếu tay chân – phải gọi cấp cứu ngay, không chờ đợi, không tự xử lý tại nhà.

FAQ – Câu hỏi liên quan

Nhiều người trẻ khi tìm hiểu về tai biến thường có những thắc mắc chung xoay quanh dấu hiệu, nguy cơ và cách phòng tránh. Dưới đây là 5 câu hỏi thường gặp, giúp bạn hiểu rõ hơn và chủ động bảo vệ sức khỏe.

Tai biến ở người trẻ có hồi phục nhanh hơn người lớn tuổi không?

Không hẳn. Người trẻ có sức khỏe tổng thể tốt hơn nên khả năng phục hồi cao hơn, nhưng nếu đến viện muộn thì mức độ tổn thương vẫn nặng như người lớn tuổi.

Đau đầu do stress có thể dẫn đến tai biến không?

Đau đầu do stress không trực tiếp gây tai biến nhưng stress kéo dài làm tăng huyết áp, rối loạn giấc ngủ và tăng nguy cơ đột quỵ.

Người trẻ uống cà phê mỗi ngày có tăng nguy cơ tai biến không?

Uống vừa phải thì không nguy hiểm, nhưng uống quá nhiều khiến tim đập nhanh, tăng huyết áp và có thể ảnh hưởng đến mạch máu não.

Tai biến nhẹ có phải nhập viện không?

Có. Dù triệu chứng biến mất sau vài phút, bạn vẫn cần đi khám vì đó có thể là tai biến thoáng qua, dấu hiệu cảnh báo đột quỵ thực sự.

Người trẻ có cần tầm soát đột quỵ hằng năm không?

Nếu có yếu tố nguy cơ như béo phì, hút thuốc, huyết áp cao, stress kéo dài… thì nên tầm soát 1 lần/năm để kiểm tra sức khỏe mạch máu.

Dấu hiệu tai biến ở người trẻ thường bị nhầm lẫn và dễ bị bỏ qua, nhưng đây lại là những cảnh báo quan trọng giúp bạn ngăn chặn đột quỵ. Lắng nghe cơ thể, thay đổi lối sống và kiểm tra sức khỏe tại bệnh viện đa khoa khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp bạn giảm đáng kể nguy cơ này. Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, hãy đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám sớm.