Giờ vàng tai biến là bao lâu? 3 – 4,5 giờ quyết định sống còn

Giờ vàng tai biến là khoảng thời gian 3 – 4,5 giờ đầu tiên kể từ khi xuất hiện triệu chứng đột quỵ thiếu máu não, trong đó việc điều trị có thể cứu sống và giảm tối đa di chứng. Theo American Heart Association, mỗi phút trôi qua khi não bị thiếu máu có thể làm mất khoảng 1,9 triệu tế bào thần kinh. Vì vậy, nhận biết sớm và cấp cứu kịp thời chính là yếu tố quyết định sự sống còn và khả năng phục hồi của người bệnh. Bác sĩ chuyên khoa Nội – Thần Kinh tại Đa khoa quốc tế Việt Sing chia sẻ chi tiết trong bài viết sau!

Tai biến mạch máu não là gì?

Tai biến mạch máu não (đột quỵ) xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần não bị gián đoạn đột ngột. Có hai dạng chính:

• Nhồi máu não (đột quỵ thiếu máu não) – chiếm khoảng 80–85% trường hợp.
• Xuất huyết não (đột quỵ chảy máu não) – do vỡ mạch máu trong não.

Theo World Health Organization, đột quỵ là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn phế trên toàn cầu. Hậu quả của nó không chỉ là cái chết đột ngột mà còn là những biến chứng nặng nề, tàn phá cuộc sống nếu người bệnh sống sót:

• Liệt vận động: Liệt nửa người, liệt tay chân, méo miệng. Người bệnh mất hoàn toàn khả năng tự sinh hoạt, trở thành gánh nặng cho gia đình.
• Rối loạn ngôn ngữ: Nói ngọng, nói lắp, thậm chí không nói được. Gặp nhiều khó khăn trong giao tiếp, dẫn đến cảm giác cô lập, trầm cảm.
• Suy giảm nhận thức và trí nhớ: Sa sút trí tuệ, lú lẫn, không nhận ra người thân, mất khả năng tư duy.
• Rối loạn cảm xúc: Thay đổi tính tình, dễ cáu gắt, khóc cười vô cớ hoặc trầm cảm nặng.
• Các di chứng nặng nề khác: Khó nuốt, dẫn đến sặc, viêm phổi; loét da do nằm lâu; co cứng cơ, nhiễm trùng đường tiết niệu…

Tuy nhiên, tất cả những rắc rối này sẽ được giảm thiểu tối đa nếu người bệnh được can thiệp y tế trong giờ vàng tai biến.

Tai biến mạch máu não là gì?

Giờ vàng tai biến là gì?

Giờ vàng tai biến là khoảng thời gian vàng tính từ lúc xuất hiện triệu chứng đầu tiên của tai biến mạch máu não đến khi được cấp cứu, điều trị can thiệp. Đây là thời gian mà các phương pháp điều trị có hiệu quả cao nhất, giúp giảm tối đa mức độ tổn thương và phục hồi chức năng của người bệnh.

Thông thường, giờ vàng tai biến được tính trong 3 – 4,5 giờ đầu. Nếu người bệnh được đưa đến bệnh viện kịp thời trong thời điểm này, bác sĩ có thể:

• Tiêm thuốc tiêu sợi huyết giúp phá cục máu đông.
• Can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ chuyên sâu.
• Hồi phục dòng máu lên não, hạn chế mô não chết.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, điều trị tai biến trong 60 – 90 phút đầu tiên giúp khả năng phục hồi lên đến 90%. Ngược lại, càng chậm trễ, tổn thương não càng lớn, tỉ lệ di chứng nặng và tử vong càng cao.

Tầm quan trọng của cấp cứu tai biến giờ vàng

Mỗi phút trì hoãn, người bệnh tai biến sẽ mất đi 1.9 triệu tế bào thần kinh. Vì vậy, hành động nhanh chóng trong giờ vàng chính là cuộc chạy đua để giành lại sự sống và chất lượng sống.

Cấp cứu trong 3 – 4,5 giờ vàng tai biến giúp:

• Lưu thông tuần hoàn máu não nhanh chóng, làm chậm quá trình hoại tử tế bào thần kinh.
• Tăng cơ hội sử dụng thuốc tiêu huyết khối, phá tan cục máu đông hiệu quả.
• Giảm đáng kể nguy cơ liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ, suy giảm nhận thức.
• Rút ngắn thời gian hồi phục, giúp người bệnh trở lại ăn uống, đi lại, sinh hoạt độc lập.
• Giảm tỷ lệ tử vong, phòng ngừa biến chứng nguy hiểm như phù não, viêm phổi hít, suy hô hấp.

Nếu bỏ lỡ thời gian vàng, tổn thương não trở nên nghiêm trọng. Lúc này, các phương pháp điều trị chỉ mang tính duy trì, giảm biến chứng và hỗ trợ phục hồi sau tổn thương, không thể trả lại chức năng như ban đầu.

Tầm quan trọng của cấp cứu tai biến giờ vàng

Tại sao khung giờ vàng cấp cứu cho người bệnh tai biến dễ bị bỏ lỡ?

Thực tế đáng buồn là hơn 50% người bệnh tai biến nhập viện sau giờ vàng. Nguyên nhân đến từ nhiều phía:

• Thiếu kiến thức nhận biết dấu hiệu: Người nhà và cộng đồng chưa thuộc lòng quy tắc FAST (Face – Mặt méo, Arm – Tay yếu, Speech – Nói khó, Time – Gọi cấp cứu ngay). Họ thường nhầm lẫn với trúng gió, cảm mạo nên cho người bệnh nằm nghỉ, xoa dầu, cạo gió … làm mất thời gian quý báu.
• Tâm lý chủ quan: Nhiều gia đình nghĩ người bệnh nghỉ ngơi sẽ đỡ, chần chừ không đưa đi viện dẫn đến tai biến qua giờ vàng.
• Khó khăn trong tiếp cận dịch vụ y tế: Nhà xa bệnh viện có đơn vị đột quỵ, kẹt xe, thủ tục nhập viện rườm rà, không gọi ngay xe cấp cứu chuyên dụng (115).
• Người bệnh ở một mình: Người già sống một mình không thể tự gọi giúp đỡ khi cơn tai biến ập đến.

Quy trình cấp cứu người bệnh tai biến đảm bảo thời gian vàng

Để chiến thắng trong cuộc đua với thời gian, bạn cần thực hiện đúng quy trình cấp cứu người bệnh tai biến.

Bước 1: Nhận biết nhanh dấu hiệu tai biến với quy tắc FAST

Việc nhận biết đột quỵ kịp thời có ý nghĩa quyết định trong việc tận dụng giờ vàng cấp cứu, giảm nguy cơ tử vong và di chứng nặng nề. Một trong những cách đơn giản và hiệu quả nhất được khuyến nghị bởi American Stroke Association là ghi nhớ quy tắc F.A.S.T:

• F (Face): Yêu cầu người bệnh cười. Kiểm tra một bên mặt có xệ xuống không, có méo miệng không?
• A (Arm): Yêu cầu người bệnh giơ cả hai tay lên. Một bên tay có rơi xuống hoặc không giơ lên được không?
• S (Speech): Yêu cầu người bệnh nói một câu đơn giản. Giọng nói có bị ngọng, líu lưỡi hay không nói được không?
• T (Time): Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào trên, gọi cấp cứu 115 ngay lập tức. Ghi nhớ thời điểm khởi phát triệu chứng.

Bước 2: Sơ cứu đúng cách tại nhà trong khi chờ xe cấp cứu

• Đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn về một bên (phòng tránh sặc, nôn).
• Nới lỏng quần áo, theo dõi nhịp thở.
• Tuyệt đối không cho ăn, uống, đánh gió, cạo gió, tự ý dùng thuốc hạ huyết áp.
• Chuẩn bị sẵn giấy tờ tùy thân, bảo hiểm và tiền sử bệnh.

Ưu tiên gọi 115 để được vận chuyển bằng xe có trang bị y tế. Thông báo trước cho bệnh viện hoặc tự đưa đến bệnh viện có đơn vị đột quỵ gần nhất.

Bước 3: Cấp cứu trong giờ vàng bằng các phác đồ chuyên sâu

Tại cơ sở y tế, người bệnh sẽ được xử lý đột quỵ nhanh chóng, hiệu quả bằng phác đồ chuyên sâu: Chụp CT/MRI cấp cứu; Tiêu huyết khối tĩnh mạch; Lấy huyết khối cơ học nếu tắc mạch lớn; Chăm sóc hồi sức tích cực …

Quy trình cấp cứu người bệnh tai biến đảm bảo thời gian vàng

Địa chỉ châm cứu hỗ trợ phục hồi sau tai biến tại Bắc Ninh

 Phòng khám Đa khoa Quốc tế Việt Sing – Địa chỉ 169 Hoàng Hoa Thám, Võ Cường, Bắc Ninh chính là địa chỉ uy tín bạn có thể tham khảo khi cần trị liệu phục hồi sau tai biến. Sau giai đoạn cấp cứu, người bệnh tai biến sẽ bước vào quá trình phục hồi chức năng dài hơi và cần sự nỗ lực. Sau giai đoạn cấp cứu, người bệnh cần:

• Phục hồi chức năng vận động
• Tập nói, tập nuốt
• Kiểm soát huyết áp, tiểu đường
• Dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ thần kinh

Một số phương pháp như châm cứu có thể được sử dụng với vai trò hỗ trợ phục hồi chức năng, giúp cải thiện tuần hoàn và giảm co cứng cơ. Tuy nhiên, cần thực hiện tại cơ sở có bác sĩ chuyên môn và không thay thế điều trị cấp cứu hoặc điều trị nội khoa chuẩn.

Nếu bạn còn có thắc mắc về giờ vàng tai biến muốn tìm hiểu thêm, liên hệ ngay hotline 0222.730.2022 để được tư vấn cụ thể.

Câu hỏi thường gặp về giờ vàng tai biến (FAQ)

1. Giờ vàng tai biến có phải luôn là 4,5 giờ?

Không hoàn toàn. 4,5 giờ áp dụng cho tiêu sợi huyết ở nhồi máu não. Một số trường hợp có thể lấy huyết khối đến 24 giờ tùy chỉ định chuyên môn.

2. Qua 4,5 giờ có còn cứu được không?

Vẫn có thể điều trị, nhưng hiệu quả giảm đáng kể và nguy cơ di chứng cao hơn.

3. Người trẻ có bị tai biến không?

Có. Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa do tăng huyết áp, béo phì, hút thuốc, stress.

4. Có nên tự lái xe đưa người bệnh đi viện?

Không nên. Nên gọi 115 để được hỗ trợ y tế trên đường vận chuyển.

Giờ vàng tai biến là yếu tố sống còn quyết định khả năng phục hồi và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Mỗi phút chậm trễ đều khiến não tổn thương không thể hồi phục. Nhận biết FAST, gọi cấp cứu ngay và đưa đến cơ sở có đơn vị đột quỵ là hành động quan trọng nhất bạn có thể làm để cứu sống một tương lai.