Tai biến và đột quỵ có giống nhau không? Giải thích từ bác sĩ

Tai biến và đột quỵ có giống nhau không?.Hai thuật ngữ này thường được sử dụng thay thế cho nhau trong đời sống hàng ngày, khiến nhiều người nhầm lẫn về bản chất thực sự của chúng. Vậy Sự khác biệt giữa hai khái niệm này là gì? Hiểu đúng sẽ giúp bạn nhận biết sớm nguy cơ và xử trí kịp thời khi tình huống khẩn cấp xảy ra. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Tai biến và đột quỵ có giống nhau không?

Tai biến và đột quỵ không hoàn toàn là hai khái niệm giống nhau, dù trong nhiều trường hợp chúng được sử dụng thay thế cho nhau. Sự nhầm lẫn xuất phát từ việc cả hai đều mô tả những biến cố y khoa nghiêm trọng, xảy ra đột ngột và có thể đe dọa tính mạng.

• Đột quỵ là tình trạng tổn thương não cấp tính do dòng máu nuôi não bị gián đoạn (thiếu máu não) hoặc do mạch máu não bị vỡ (xuất huyết não). Đây là bệnh lý chỉ liên quan trực tiếp đến não và hệ thống mạch máu não.
• Tai biến là một thuật ngữ rộng hơn dùng để chỉ các biến cố y khoa bất ngờ và nghiêm trọng có thể xảy ra trong nhiều tình huống khác nhau, không chỉ riêng ở não. Ví dụ, ngoài tai biến mạch máu não (đột quỵ), còn có các dạng tai biến khác như tai biến sản khoa, tai biến sau tiêm hoặc tai biến trong và sau phẫu thuật.

Như vậy, có thể hiểu rằng đột quỵ là một dạng cụ thể của tai biến, nhưng không phải mọi tai biến đều là đột quỵ. Việc phân biệt rõ hai khái niệm này giúp người đọc hiểu đúng bản chất bệnh lý và tránh nhầm lẫn khi tiếp cận thông tin y khoa.

Tai biến và đột quỵ có giống nhau không?

2. Phân loại các loại tai biến (đột quỵ) phổ biến

Tai biến mạch máu não (đột quỵ) được chia thành hai nhóm chính: đột quỵ thiếu máu não (nhồi máu não) và đột quỵ xuất huyết não. Hai dạng này có cơ chế bệnh sinh khác nhau nhưng đều gây tổn thương nghiêm trọng đến mô não nếu không được xử trí kịp thời.

2.1 Tai biến thiếu máu não (nhồi máu não)

Đây là dạng phổ biến nhất, chiếm khoảng 80% các trường hợp đột quỵ. Nguyên nhân là do cục máu đông làm tắc nghẽn động mạch não, khiến máu không thể cung cấp oxy và dưỡng chất cho não.

Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Rối loạn nhịp tim, đặc biệt là rung nhĩ
• Mảng xơ vữa động mạch bị bong ra gây tắc mạch
• Bệnh lý động mạch não nhỏ
• Bóc tách động mạch cảnh hoặc động mạch đốt sống (thường gặp ở người trẻ)

Trong trường hợp hiếm gặp hơn (khoảng 1%), đột quỵ có thể do huyết khối tĩnh mạch não. Dạng này có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi, nhưng thường gặp hơn ở phụ nữ trẻ liên quan đến nội tiết tố, mang thai, sau sinh hoặc sử dụng thuốc tránh thai.

2.2 Tai biến – Đột quỵ xuất huyết não

Tai biến và đột quỵ có giống nhau không? Khoảng 20% trường hợp đột quỵ xảy ra do mạch máu não bị vỡ, gây chảy máu trong não hoặc khoang quanh não.

Nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• Tăng huyết áp kéo dài
• Vỡ túi phình động mạch
• Dị dạng mạch máu
• Chấn thương sọ não
• Bệnh mạch máu não do lắng đọng amyloid ở người lớn tuổi

Đột quỵ xuất huyết thường có diễn biến nặng và nguy cơ tử vong cao hơn so với đột quỵ thiếu máu não.

Phân loại các loại tai biến (đột quỵ) phổ biến

3. Nguyên nhân gây đột quỵ (tai biến mạch máu não) là gì?

Đột quỵ hay tai biến mạch máu não có thể xảy ra do tắc nghẽn mạch máu não (đột quỵ thiếu máu cục bộ) hoặc do vỡ mạch máu (đột quỵ xuất huyết). Dù thuộc loại nào, bệnh thường khởi phát đột ngột và là tình trạng cấp cứu y tế cần xử trí ngay lập tức.

Dưới đây là những nguyên nhân gây đột quỵ thường gặp:

3.1 Cục máu đông làm tắc động mạch não

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Cục máu đông hình thành trong lòng mạch hoặc di chuyển từ tim lên não sẽ gây tắc nghẽn động mạch não, làm gián đoạn dòng máu nuôi dưỡng tế bào thần kinh và dẫn đến đột quỵ.

3.2  Tăng huyết áp

Huyết áp cao kéo dài làm tổn thương thành mạch máu, khiến mạch dễ bị xơ vữa, hình thành huyết khối hoặc vỡ mạch não. Đây là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây cả đột quỵ thiếu máu và đột quỵ xuất huyết.

3.3 Thuyên tắc và các bất thường mạch máu

Một số trường hợp đột quỵ xảy ra do:

• Thuyên tắc mạch não
• Động mạch tự tắc nghẽn
• Dị dạng mạch máu não
• Biến chứng khi sử dụng thuốc chống đông máu

Những tình trạng này có thể làm rối loạn dòng máu lên não và dẫn đến tai biến mạch máu não.

Lưu ý: Đột quỵ là bệnh lý nguy hiểm, tiến triển nhanh và có thể để lại di chứng nặng nề. Khi nghi ngờ có dấu hiệu đột quỵ, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được cấp cứu kịp thời.

Nguyên nhân gây đột quỵ (tai biến mạch máu não) là gì?

4. Dấu hiệu nhận biết đột quỵ (tai biến mạch máu não)

Đột quỵ là tình trạng cấp cứu nguy hiểm, có thể xảy ra đột ngột và tiến triển rất nhanh. Việc nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ giúp tăng cơ hội cứu sống và giảm di chứng.

Các triệu chứng thường gặp gồm:

• Yếu hoặc tê liệt một bên cơ thể: Người bệnh có thể bị méo miệng, yếu tay hoặc chân, đặc biệt chỉ xảy ra ở một bên cơ thể.
• Rối loạn ngôn ngữ: Khó nói, nói lắp, nói không rõ chữ hoặc không hiểu lời người khác.
• Giảm hoặc mất thị lực: Nhìn mờ, mất thị lực một phần hoặc hoàn toàn ở một hoặc cả hai mắt.
• Chóng mặt, mất thăng bằng: Cảm giác choáng váng, đi loạng choạng, mất phối hợp động tác.
• Đau đầu dữ dội đột ngột: Cơn đau đầu mạnh, xuất hiện bất thường và không rõ nguyên nhân – đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ xuất huyết não.
• Một số triệu chứng khác: Nấc cụt kéo dài, khó thở hoặc rối loạn ý thức trong một số trường hợp.

Nếu bản thân hoặc người xung quanh xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào kể trên, cần gọi cấp cứu ngay lập tức và đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất. Thời gian “giờ vàng” có ý nghĩa quyết định khả năng phục hồi.

5. Biện pháp phòng ngừa tai biến (đột quỵ) hiệu quả

Tin vui là phần lớn các ca tai biến (đột quỵ) đến 80% có thể phòng ngừa được thông qua việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ và xây dựng lối sống lành mạnh. Dưới đây là một vài phương pháp tiêu biểu:

• Kiểm soát huyết áp: 70% Người bệnh nhân tai biến liên quan trực tiếp tới huyết áp cao. Do đó hãy đo huyết áp định kỳ, dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ.
• Duy trì chế độ ăn khoa học: Ăn nhiều rau xanh, cá, ngũ cốc nguyên hạt, hoa quả tươi. Hạn chế dầu mỡ, thực phẩm chiên rán. Giảm muối, đường, đồ hộp
• Tập thể dục tối thiểu 30 phút mỗi ngày: Đi bộ, yoga, đạp xe đều tốt cho mạch máu và tim mạch.
• Khám sức khỏe định kỳ: Phát hiện sớm rối loạn lipid máu, tiểu đường giúp giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.
• Nói không với thuốc lá, rượu bia, chất kích thích: Chúng làm tổn thương thành mạch, tăng nguy cơ tai biến – điều ai cũng biết nhưng không phải ai cũng làm được.

Biện pháp phòng ngừa tai biến (đột quỵ) hiệu quả

6. Địa chỉ châm cứu phục hồi sau tai biến uy tín Bắc Ninh?

Tại Bắc Ninh, Phòng khám Đa khoa Quốc tế Việt Sing là cơ sở được Sở Y tế cấp phép hoạt động, cung cấp dịch vụ phục hồi chức năng sau đột quỵ theo phác đồ cá thể hóa.

Thế mạnh chuyên môn:

• Bác sĩ Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng nhiều năm kinh nghiệm
• Kết hợp châm cứu – vật lý trị liệu – vận động trị liệu
• Đánh giá mức độ liệt theo từng giai đoạn
• Theo dõi sát tiến triển từng tuần

Mục tiêu điều trị:

• Cải thiện vận động chi
• Giảm co cứng cơ
• Hỗ trợ phục hồi ngôn ngữ
• Nâng cao chất lượng sống

(Thông tin chi tiết về dịch vụ, chi phí và chỉ định điều trị sẽ được bác sĩ tư vấn trực tiếp sau thăm khám.)

7. FAQs – Các câu hỏi liên quan thường gặp

1. Người trẻ có bị tai biến không?

Có. Lối sống căng thẳng, thức khuya, rượu bia, béo phì khiến tai biến ngày càng trẻ hóa.

2. Tai biến có di truyền không?

Yếu tố di truyền có ảnh hưởng, nhưng lối sống và bệnh lý nền mới là tác nhân chính.

3. Tai biến có tái phát không?

Có. Nguy cơ tái phát cao trong 5 năm đầu nếu không kiểm soát sức khỏe.

4. Sau tai biến có hồi phục hoàn toàn được không?

Phụ thuộc thời gian cấp cứu, mức tổn thương não, phác đồ phục hồi và dinh dưỡng.

Hy vọng rằng bài viết đã giúp bạn tháo gỡ được băn khoăn: Tai biến và đột quỵ có giống nhau không? Bài viết được xây dựng dựa trên tài liệu chuyên môn của World Health Organization và American Heart Association. Hãy lắng nghe cơ thể, kiểm soát sức khỏe định kỳ và đừng chủ quan với những dấu hiệu bất thường.