Cách sơ cứu người bị tai biến tại nhà đúng chuẩn y khoa

Sơ cứu người bị tai biến tại nhà là những bước xử lý khẩn cấp nhằm duy trì sự sống và giảm thiểu tổn thương não trong thời gian “vàng” trước khi người bệnh được chuyển đến cơ sở y tế. Khi máu ngừng lưu thông lên não, mỗi phút trôi qua đã có tới hàng triệu tế bào não bị hoại tử, và việc xử trí đúng cách ngay tại nhà giúp giữ an toàn, giảm nguy cơ tử vong và biến chứng nặng nề. Việc nắm rõ cách sơ cứu người bị tai biến tại nhà có thể cứu sống người thân và giảm nguy cơ biến chứng nặng nề. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước từ nhận biết đến sơ cứu, giúp bạn chủ động hơn trong những tình huống khẩn cấp.

Tai biến nguy hiểm như thế nào?

Tai biến xảy ra khi máu không thể lưu thông bình thường đến não, khiến tế bào não bị thiếu oxy và dưỡng chất. Đây được xem là nguyên nhân gây tàn tật và tử vong hàng đầu trên thế giới.

Sự nguy hiểm của tai biến nằm ở tính chất đột ngột, bất ngờ và hậu quả nặng nề:

• Tử vong nhanh chóng: Nếu không được cấp cứu, tỷ lệ tử vong rất cao.
• Di chứng nặng nề: Người sống sót có thể đối mặt với liệt nửa người, mất khả năng ngôn ngữ, suy giảm thị lực, rối loạn nhận thức …
• Gánh nặng kép: Để lại gánh nặng lớn về kinh tế và tinh thần cho gia đình và xã hội.

Hiểu rõ mức độ nguy hiểm chính là động lực để chúng ta học và ghi nhớ các bước sơ cứu tai biến ngay từ bây giờ.

Dấu hiệu nhận biết người bị tai biến cần được sơ cứu ngay

Các chuyên gia y tế nhấn mạnh: “ Thời gian vàng để cứu sống và hạn chế di chứng là 3- 5 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng tai biến đầu tiên.” Vì vậy, nhận biết dấu hiệu tai biến sẽ giúp bạn phản ứng kịp thời.

Một mẹo nhớ nhanh các dấu hiệu tai biến là FAST – nhanh chóng (trong tiếng Anh):

• F (Face – mặt): Méo miệng, lệch mặt.
• A (Arms – tay): Yếu hoặc liệt tay.
• S (Speech – lời nói): Nói khó, nói lắp.
• T (Time – thời gian): Thời gian vàng để sơ cứu là cực kỳ quan trọng.

Một số dấu hiệu khác đi kèm gồm:

• Đột ngột choáng váng, mất thăng bằng, không đứng vững.
• Đau đầu dữ dội không rõ nguyên nhân.
• Mờ mắt hoặc mất thị lực đột ngột ở một hoặc cả hai bên.
• Cảm thấy tê, yếu đột ngột ở một bên cơ thể (mặt, tay, chân).

Cách sơ cứu người bị tai biến tại nhà đơn giản, an toàn, hiệu quả

Việc sơ cứu tai biến đúng cách sẽ giảm nguy cơ tử vong và biến chứng nặng. Dưới đây là hướng dẫn từng bước:

Bước 1: Gọi cấp cứu ngay lập tức

Điều đầu tiên và quan trọng nhất là gọi hệ thống cấp cứu y tế (số 115 tại Việt Nam) ngay khi nghi ngờ tai biến để có thể được can thiệp nhanh tại bệnh viện. Nhiều nghiên cứu y khoa khẳng định thời gian quyết định kết quả là trong vài giờ đầu gọi cấp cứu càng sớm càng tốt. 

Bước 2: Đặt người bệnh ở tư thế an toàn

• Nếu người bệnh còn tỉnh: Cho ngồi hoặc nằm nghiêng, đầu hơi nâng cao để tránh sặc nước bọt hoặc nôn.
• Nếu người bệnh bị nôn mửa: Đặt người nằm nghiêng toàn bộ một bên để chất nôn không trào ngược vào đường thở gây sặc.
• Trường hợp bất tỉnh: Đặt người nằm nghiêng sang bên, đầu hơi ngửa để giữ đường thở thông thoáng.

Bước 3: Hỗ trợ người bệnh trong khi chờ cấp cứu

Nới lỏng quần áo, thắt lưng hay đồ cứng quanh cổ để cơ thể dễ thở. Tuyệt đối không cho người bệnh ăn, uống hoặc dùng bất kỳ thuốc nào tại nhà vì hành động này có thể gây sặc, tắc đường thở và biến chứng nghiêm trọng. 

• Tuyệt đối không cho ăn, uống bất cứ thứ gì (kể cả nước hoặc thuốc) vì có thể gây sặc, tắc đường thở.
• Không cạo gió, bấm huyệt, châm cứu tùy tiện tại thời điểm này.
• Ghi nhớ thời điểm khởi phát và các triệu chứng để cung cấp cho nhân viên y tế.
• Nếu thấy khó thở hoặc ngừng thở, tiến hành hồi sức tim phổi nếu có kỹ năng.

Việc giữ bình tĩnh và ghi lại thời gian xuất hiện triệu chứng giúp nhân viên y tế nhanh chóng đưa ra phác đồ xử lý sau khi tới hiện trường.

Sơ cứu tai biến nhất định phải ghi nhớ điều này!

Bên cạnh việc thực hành sơ cứu tai biến đúng các bước, có những nguyên tắc “vàng” bạn phải khắc cốt ghi tâm:

• Không đợi xem có khỏe lại không: Đừng chờ đợi các triệu chứng tự biến mất. 3 – 4,5 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng là thời gian vàng quan trọng nhất.
• Không tự ý dùng thuốc tại nhà: Việc dùng sai thuốc (Thuốc hạ huyết áp, thuốc tan máu, …)  có thể gây nguy hiểm nếu không đúng liều và tình trạng.
• Không tự ý dùng xe máy đưa đi bệnh viện: Luôn ưu tiên gọi xe cấp cứu 115. Xe cấp cứu có trang thiết bị và nhân viên y tế có thể hỗ trợ ngay trên đường đi, đồng thời thông báo trước để bệnh viện chuẩn bị sẵn sàng.

Những nguyên tắc này tưởng chừng đơn giản nhưng lại cứu sống tính mạng người bệnh trong nhiều tình huống khẩn cấp.

FAQs – Các câu hỏi thường gặp về sơ cứu tai biến

1. Có thể tự điều trị tai biến tại nhà được không?

Tai biến là tình trạng cấp cứu y tế nghiêm trọng. Sơ cứu tại nhà chỉ để duy trì sự sống và giảm biến chứng trước khi đưa người bệnh đến viện.

2. Có nên cho người bị tai biến uống An cung ngưu hoàng hoàn không?

Tuyệt đối không tự ý cho uống bất kỳ loại thuốc nào, kể cả các thuốc Đông y như An cung. Việc dùng thuốc phải do bác sĩ chẩn đoán chính xác thể tai biến (nhồi máu não hay xuất huyết não) và chỉ định. Cho uống sai có thể gây nguy hiểm tính mạng.

3. Sơ cứu tai biến do tăng huyết áp và hạ huyết áp có khác nhau không?

Về cơ bản, các bước sơ cứu ban đầu là giống nhau: Gọi cấp cứu, đặt tư thế an toàn, không cho ăn uống. Không tự ý đo huyết áp và cho uống thuốc hạ huyết áp tại nhà vì rất khó phân biệt thể tai biến. Hãy để việc chẩn đoán và dùng thuốc cho nhân viên y tế.

Nắm rõ cách sơ cứu người bị tai biến là yếu tố sống còn, giúp giảm nguy cơ tử vong và biến chứng. Hãy chủ động trang bị kiến thức và kỹ năng, bởi mỗi phút trôi qua đều quý giá với người bị tai biến. Nếu còn thắc mắc, các bạn có thể liên hệ hotline 0222.730.2022 để được tư vấn chi tiết.